ائتلاف تازه عربستان برای مهار انصارالله؛ یمن در آستانه دور جدید تنش؟
پایگاه خبری سروش تهران،توافق دفاعی میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در شرایطی امضا شده که تحولات یمن بار دیگر در مسیر افزایش تنش قرار گرفته است؛ توافقی که می‌تواند نشانه تغییر محاسبات امنیتی ریاض و تلاش این کشور برای آماده شدن در برابر احتمال بازگشت درگیری‌های گسترده با انصارالله باشد.
به گزارش پایگاه خبری سروش تهران، توافق دفاعی مکه را نمی‌توان صرفاً یک پیمان نظامی میان سه کشور دانست. این توافق در شرایطی شکل گرفته که معادلات امنیتی غرب آسیا در حال تغییر است و عربستان بیش از گذشته با این واقعیت مواجه شده که تهدیدهای امنیتی علیه این کشور تنها از سوی دولت‌های منطقه‌ای ناشی نمی‌شود.
در سال‌های گذشته، انصارالله با استفاده از موشک‌ها و پهپادها توانسته است ظرفیت قابل توجهی برای ایجاد فشار بر زیرساخت‌های نظامی و اقتصادی عربستان ایجاد کند؛ موضوعی که نشان داد برتری تسلیحاتی متعارف به تنهایی برای حذف این تهدید کافی نیست.
پیام اصلی توافق مکه چیست؟
یکی از مهم‌ترین بندهای توافق دفاعی مکه این است که حمله مسلحانه به یکی از سه کشور، حمله به همه آنها تلقی خواهد شد؛ بندی که می‌تواند یک پیام بازدارنده برای بازیگران منطقه‌ای داشته باشد.
اهمیت این موضوع برای عربستان زمانی بیشتر می‌شود که تجربه جنگ یمن نشان داده است ورود مستقیم به یک درگیری طولانی، هزینه‌های سنگین اقتصادی و امنیتی به همراه دارد.
ریاض اکنون تلاش دارد با گسترش همکاری‌های دفاعی خود، احتمال تنها ماندن در برابر یک بحران نظامی جدید را کاهش دهد.
انصارالله؛ بازیگری فراتر از مرزهای یمن
تحولات سال‌های اخیر نشان داده است که نقش انصارالله در معادلات منطقه‌ای دیگر صرفاً به تحولات داخلی یمن محدود نیست.
توانایی این جنبش در استفاده از موشک‌ها و پهپادها و همچنین تأثیرگذاری بر امنیت دریای سرخ، باعث شده است تصمیم‌های آن در محاسبات امنیتی عربستان، کشورهای حاشیه خلیج فارس و حتی قدرت‌های فرامنطقه‌ای مورد توجه قرار گیرد.
از همین رو، هرگونه بازگشت به جنگ گسترده در یمن می‌تواند پیامدهایی فراتر از مرزهای این کشور داشته باشد و مسیرهای انرژی و تجارت دریایی منطقه را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
آیا آتش‌بس یمن در حال فروپاشی است؟
یمن طی سال‌های اخیر در وضعیت «نه جنگ و نه صلح» قرار داشته است؛ شرایطی که اگرچه شدت درگیری‌ها را کاهش داده، اما اختلافات اساسی میان طرف‌های درگیر را حل نکرده است.
افزایش مجدد تنش‌ها و نگرانی درباره بازگشت حملات، این پرسش را مطرح کرده که آیا وضعیت شکننده موجود در حال پایان یافتن است یا خیر.
در چنین شرایطی، عربستان ناچار است همزمان دو سناریو را در نظر بگیرد؛ ادامه مسیر سیاسی و تلاش برای دستیابی به توافق با انصارالله، یا آماده شدن برای احتمال بازگشت درگیری نظامی.
چرا ترکیه و پاکستان مهم هستند؟
گسترش همکاری دفاعی ریاض با ترکیه و پاکستان را می‌توان بخشی از تلاش عربستان برای متنوع کردن شرکای امنیتی خود دانست.
ریاض طی سال‌های اخیر تلاش کرده است وابستگی خود به یک قدرت خارجی را کاهش دهد و روابط امنیتی و سیاسی خود را با بازیگران مختلف گسترش دهد.
ترکیه از ظرفیت‌های نظامی و صنعتی قابل توجهی برخوردار است و پاکستان نیز علاوه بر توان نظامی، جایگاه ویژه‌ای در جهان اسلام دارد. همکاری این سه کشور می‌تواند در صورت عملیاتی شدن، بخشی از یک شبکه امنیتی جدید در منطقه باشد.
توافق مکه؛ تهدیدی برای انصارالله یا نشانه افزایش قدرت آن؟
نکته قابل توجه این است که شکل‌گیری چنین ائتلافی الزاماً به معنای تضعیف انصارالله نیست. حتی می‌توان از زاویه دیگری به موضوع نگاه کرد؛ اینکه افزایش وزن انصارالله در محاسبات امنیتی منطقه، یکی از عوامل حرکت عربستان به سمت ایجاد ترتیبات دفاعی جدید بوده است.
اگر یک بازیگر غیردولتی بتواند محاسبات امنیتی یکی از مهم‌ترین قدرت‌های منطقه را تغییر دهد و ریاض را به سمت ایجاد همکاری دفاعی با دو کشور مهم سوق دهد، نشان می‌دهد نقش آن بازیگر در معادلات منطقه‌ای دیگر قابل چشم‌پوشی نیست.
آزمون بزرگ در صورت بازگشت جنگ
در صورت آغاز دور جدید درگیری‌ها در یمن، یکی از مهم‌ترین آزمون‌های توافق مکه مشخص خواهد شد: آیا تعهد دفاعی سه کشور صرفاً یک توافق سیاسی و نمادین است یا در صورت وقوع حمله، سازوکار عملیاتی آن نیز فعال خواهد شد؟
پاسخ به این پرسش می‌تواند میزان اعتبار واقعی پیمان جدید را مشخص کند.
در نهایت، توافق مکه را می‌توان نشانه‌ای از تغییر محیط امنیتی پیرامون عربستان دانست؛ محیطی که در آن یمن دیگر صرفاً یک بحران داخلی نیست و تحولات آن با امنیت دریای سرخ، انرژی، تجارت منطقه‌ای و رقابت قدرت‌های غرب آسیا پیوند خورده است.
اکنون اگر درگیری‌ها بار دیگر در یمن شعله‌ور شود، عربستان میان دو مسیر دشوار قرار خواهد گرفت: ورود دوباره به جنگی پرهزینه یا پذیرش واقعیت قدرت انصارالله و تلاش برای رسیدن به یک توافق سیاسی.
آنچه مسلم است، این است که معادله امنیتی یمن دیگر مانند سال‌های نخست جنگ نیست و عربستان نیز برای مواجهه با تهدیدهای احتمالی، به دنبال ایجاد ترتیبات دفاعی جدید و چندجانبه است.
