پایگاه خبری سروش تهران، فرید زکریا، تحلیلگر و مجری سرشناس آمریکایی، در تحلیلی در روزنامه واشنگتن‌پست، جنگ ایران را نمونه‌ای از فرسایش اعتبار یک ابرقدرت دانست و نوشت پیامدهای این جنگ فراتر از میدان نظامی رفته و اعتماد متحدان آمریکا به تعهدات واشنگتن را تحت تأثیر قرار داده است.
زکریا با اشاره به آنچه «توافق دفاع مشترک مکه» میان عربستان، ترکیه و پاکستان توصیف کرده، این توافق را یک تحول مهم ژئوپلیتیکی دانست و پرسید چه عاملی رقبای دیرینه منطقه‌ای را به سمت شکل دادن به یک ترتیبات امنیتی مشترک سوق داده است.
از نگاه این تحلیلگر، بخشی از پاسخ را باید در سیاست‌های دونالد ترامپ جست‌وجو کرد؛ سیاست‌هایی که به اعتقاد او با اظهارات متناقض، تهدیدها و وعده‌های مکرر همراه بوده و این تصور را در میان متحدان آمریکا ایجاد کرده که نمی‌توانند همواره روی تعهدات واشنگتن حساب کنند.
وعده‌هایی که اعتماد را فرسوده کردند
زکریا در این تحلیل به اظهارات مکرر ترامپ درباره نزدیک بودن توافق با ایران اشاره کرده و معتقد است فاصله میان وعده‌های اعلام‌شده و واقعیت تحولات، باعث شده اعتبار سخنان رئیس‌جمهور آمریکا در نگاه برخی کشورها کاهش پیدا کند.
او این مسئله را محدود به غرب آسیا نمی‌داند و به تصمیم‌های متناقض دولت آمریکا درباره حضور نظامی در اروپا نیز اشاره می‌کند؛ از جمله تغییر مواضع درباره شمار نیروهای آمریکایی مستقر در کشورهای اروپایی.
به باور زکریا، این بی‌ثباتی تصمیم‌گیری، برنامه‌ریزی بلندمدت متحدان آمریکا را دشوار می‌کند و آنان را به سمت طراحی گزینه‌های مستقل‌تر سوق می‌دهد.
تنگه هرمز و تناقض میان ادعا و واقعیت
زکریا همچنین به اظهارات ترامپ درباره کنترل تنگه هرمز اشاره کرده و آن را نمونه‌ای از شکاف میان ادعاهای سیاسی و شرایط میدانی دانسته است.
او با استناد به گزارش‌های مربوط به کاهش شدید تردد کشتی‌ها در این آبراه، معتقد است چنین اظهاراتی می‌تواند بیش از آنکه نشانه قدرت باشد، به برداشت متحدان و رقبای آمریکا از میزان اعتبار سخنان واشنگتن آسیب بزند.
بزرگ‌ترین دارایی آمریکا؛ اعتبار
محور اصلی تحلیل زکریا این است که قدرت آمریکا تنها به ناوهای هواپیمابر، جنگنده‌ها، فناوری و منابع اقتصادی وابسته نیست؛ بلکه طی دهه‌ها، واشنگتن یک دارایی مهم دیگر نیز ساخته است: اعتبار و اعتماد بین‌المللی.
او معتقد است متحدان آمریکا برای سال‌ها اطمینان داشتند تعهدات واشنگتن تا حد زیادی میان دولت‌های مختلف استمرار خواهد داشت و تهدیدهای آمریکا نیز از وزن مشخصی برخوردار است. اما تکرار اظهارات متناقض و تصمیم‌های غیرقابل پیش‌بینی می‌تواند این سرمایه انباشته را به تدریج فرسوده کند.
به نوشته زکریا، نتیجه چنین روندی الزاماً جدایی فوری متحدان از آمریکا نیست؛ بلکه آنها به سمت ایجاد گزینه‌های جایگزین و افزایش استقلال دفاعی، اقتصادی و راهبردی حرکت می‌کنند.
جهان در حال ساختن گزینه‌های جایگزین
در بخش دیگری از تحلیل، زکریا به مجموعه‌ای از اقدامات کشورهای مختلف اشاره می‌کند که از نگاه او نشانه‌هایی از همین روند هستند؛ از تلاش اروپا برای تقویت صنایع دفاعی بومی گرفته تا بازنگری برخی کشورها در خرید تجهیزات نظامی آمریکایی و توسعه روابط دفاعی با دیگر تأمین‌کنندگان.
او همچنین توافق امنیتی عربستان، ترکیه و پاکستان را در همین چارچوب قرار می‌دهد و آن را نشانه‌ای از تمایل برخی کشورهای منطقه برای ایجاد معماری امنیتی مستقل‌تر می‌داند.
این اقدامات به گفته زکریا لزوماً به معنای قطع رابطه با واشنگتن نیست، اما در مجموع می‌تواند نشان دهد اعتماد به آمریکا دیگر مانند گذشته تنها پایه تصمیم‌گیری امنیتی و راهبردی کشورهای هم‌پیمان نیست.
قدرت‌های بزرگ چگونه افول می‌کنند؟
زکریا در بخش پایانی تحلیل خود تأکید می‌کند قدرت‌های بزرگ همیشه با یک شکست بزرگ و ناگهانی افول نمی‌کنند؛ گاهی افول زمانی آغاز می‌شود که کشورهای دیگر به صورت تدریجی، جهان خود را بدون قرار دادن یک قدرت در مرکز آن سازمان‌دهی کنند.
او تأکید دارد آمریکا همچنان از ارتشی قدرتمند، فناوری پیشرفته، بازارهای مالی گسترده و جایگاه ویژه دلار برخوردار است، اما حفظ اعتبار بین‌المللی به اندازه ساختن قدرت مادی اهمیت دارد.
یک درس تاریخی
فرید زکریا در پایان تحلیل خود به بحران موشکی کوبا اشاره می‌کند و روایتی از دیدار فرستاده جان اف. کندی با شارل دوگل، رئیس‌جمهور وقت فرانسه، نقل می‌کند؛ دیداری که در آن دوگل برای پذیرفتن گزارش آمریکا درباره استقرار موشک‌های شوروی، به ارائه مدرک تصویری نیاز نداشت و اعتمادش به سخن رئیس‌جمهور آمریکا را کافی می‌دانست.
زکریا نتیجه می‌گیرد که تصور چنین سطحی از اعتماد به آمریکا در شرایط امروز دشوار شده است.
پایگاه خبری سروش تهران؛ از نگاه فرید زکریا، مسئله اصلی جنگ ایران تنها نتیجه نظامی آن نیست؛ بلکه پرسش بزرگ‌تر این است که سیاست‌های واشنگتن تا چه اندازه سرمایه‌ای را که آمریکا طی دهه‌ها در قالب اعتماد متحدان خود ساخته، فرسوده کرده است.
