مدیر گروه بهبود تغذیه مرکز بهداشت آذربایجان شرقی با هشدار نسبت به شیوع کمبود ویتامین D در جامعه گفت: این ویتامین علاوه بر نقش مهم در سلامت استخوان‌ها و سیستم ایمنی، در پیشگیری از برخی بیماری‌های قلبی، التهابی و خودایمنی نیز مؤثر است.
پایگاه خبری سروش تهران؛ فتح‌الله پورعلی با اشاره به اهمیت ویتامین D در سلامت بدن اظهار کرد: ویتامین D یک ویتامین محلول در چربی و ضروری برای بدن است که در بخش‌های مختلف بدن نقش مهمی ایفا می‌کند.
وی افزود: این ویتامین در پیشگیری از بیماری‌های قلبی، بیماری‌های التهابی روده، ام‌اس، آرتریت روماتوئید، برخی بیماری‌های سیستم ایمنی و عفونی و دیابت نوع یک نقش دارد.
ماهی و روغن کبد ماهی؛ منابع اصلی ویتامین D
پورعلی با تأکید بر ضرورت تأمین ویتامین D مورد نیاز بدن گفت: از نظر غذایی، روغن کبد ماهی و ماهی‌های چرب مانند ماهی آزاد، کفور، قزل‌آلا و ساردین از قوی‌ترین منابع این ویتامین هستند. زرده تخم‌مرغ، گوشت و شیر نیز تا حدودی ویتامین D دارند.
وی خاطرنشان کرد: برخلاف تصور برخی افراد، در میوه‌ها و مغزها ویتامین D وجود ندارد. منابع غذایی این ویتامین محدود هستند و حتی مصرف کامل این منابع نیز لزوماً نیاز بدن را تأمین نمی‌کند؛ بنابراین باید از راه‌های دیگر نیز برای دریافت ویتامین D استفاده کرد.
کمبود ویتامین D در کودکان تا سالمندان
مدیر گروه بهبود تغذیه مرکز بهداشت آذربایجان شرقی درباره پیامدهای کمبود ویتامین D اظهار کرد: کمبود این ویتامین در کودکان می‌تواند موجب راشیتیسم و نرمی استخوان شود و در بزرگسالان و سالمندان نیز خطر پوکی استخوان را افزایش می‌دهد.
وی با اشاره به نتایج بررسی کشوری سال ۱۳۹۱ گفت: کمبود ویتامین D در گروه‌های مختلف سنی به‌شدت شایع بوده است؛ به‌طوری که این کمبود در ۷۶ درصد مادران باردار، ۱۸ درصد کودکان زیر دو سال، ۷۱ درصد کودکان شش‌ساله، ۸۶ درصد نوجوانان و ۷۲ درصد میانسالان مشاهده شده است.
پورعلی افزود: در استان‌های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و اردبیل نیز کمبود ویتامین D شایع است و در واقع این مشکل تنها مختص یک منطقه نیست و در بسیاری از استان‌ها و حتی در سطح جهان مشاهده می‌شود.
وی میانگین وضعیت ویتامین D در استان را ۳۳ درصد اعلام کرد و گفت: با توجه به شیوع کمبود این ویتامین در گروه‌های مختلف سنی، توجه به تغذیه، دریافت نور خورشید و اجرای برنامه‌های مکمل‌یاری ضروری است.
۱۰ تا ۱۵ دقیقه نور خورشید برای تأمین ویتامین D
مدیر گروه بهبود تغذیه مرکز بهداشت آذربایجان شرقی با اشاره به نقش نور خورشید در تولید ویتامین D گفت: منبع عمده این ویتامین می‌تواند نور خورشید باشد و در صورت مواجهه مستقیم با نور خورشید، حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه قرار گرفتن در معرض آن می‌تواند تا حدودی نیاز بدن به ویتامین D را تأمین کند.
پورعلی ادامه داد: آلودگی هوا می‌تواند بر جذب ویتامین D از طریق نور خورشید تأثیر بگذارد. استفاده از کرم‌های ضدآفتاب نیز میزان دریافت اشعه مؤثر در تولید ویتامین D را کاهش می‌دهد.
مکمل رایگان ویتامین D در مراکز بهداشت
وی غنی‌سازی مواد غذایی و مکمل‌یاری را دو راهکار دیگر برای تأمین ویتامین D عنوان کرد و گفت: اگرچه در برخی محصولات مانند شیر، ویتامین D به صورت غنی‌شده اضافه می‌شود، اما این اقدامات هنوز به شکل جامع کافی نیست و نیاز به توجه بیشتری دارد.
پورعلی افزود: برنامه مکمل‌یاری ویتامین D به صورت جدی در سطح کشور و استان اجرا می‌شود و این مکمل‌ها در مراکز بهداشتی در اختیار مردم قرار می‌گیرد.
وی درباره دوز مکمل ویتامین D گفت: مکمل ۵۰ هزار واحدی در برنامه مکمل‌یاری وجود دارد که به صورت ماهانه یک عدد مصرف می‌شود. از ۱۲ سالگی به بعد نیز این مکمل‌ها در مدارس میان دانش‌آموزان توزیع می‌شود و برای بزرگسالان نیز در مراکز بهداشت ارائه می‌شود.
مدیر گروه بهبود تغذیه مرکز بهداشت آذربایجان شرقی ادامه داد: کودکان زیر دو سال نیز تحت پوشش برنامه مکمل‌یاری قرار دارند و قطره A+D یا مولتی‌ویتامین دریافت می‌کنند. برای گروه سنی دو تا زیر ۱۲ سال نیز مصرف ماهانه یک عدد مکمل ۵۰ هزار واحدی توصیه شده است.
هشدار درباره مصرف همزمان آمپول و پرل ویتامین D
پورعلی درباره شکل مصرف مکمل ویتامین D گفت: مکمل ارائه‌شده در برنامه مکمل‌یاری به صورت پرل است و آمپول‌های ویتامین D نیز وجود دارند؛ بنابراین فردی که از آمپول ویتامین D استفاده می‌کند نباید همزمان پرل این ویتامین را مصرف کند.
وی تأکید کرد: در برخی بیماری‌ها مصرف ویتامین D باید تحت نظر پزشک باشد. افراد مبتلا به هیپرپاراتیروئیدیسم یا بیماری‌های کلیوی باید مکمل را با نظر پزشک مصرف کنند.
وی افزود: مکمل ویتامین D در خانه‌های بهداشت به صورت رایگان ارائه می‌شود و با توجه به شیوع کمبود این ویتامین در جامعه، استفاده از مکمل‌ها باید مورد توجه قرار گیرد.
هشدار جدی به زنان باردار؛ مصرف خودسرانه ویتامین D ممنوع
مدیر گروه بهبود تغذیه مرکز بهداشت آذربایجان شرقی با اشاره به برنامه مکمل‌یاری مادران باردار گفت: برای مادران باردار پرل ۵۰ هزار واحدی ویتامین D تجویز نمی‌شود و مکمل ۱۰۰۰ واحدی در نظر گرفته شده که باید روزانه مصرف شود.
پورعلی هشدار داد: مصرف دوزهای بالاتر از میزان توصیه‌شده بدون نظر پزشک می‌تواند خطرناک باشد. مصرف طولانی‌مدت دوزهای بالای ویتامین D می‌تواند موجب افزایش کلسیم خون، هایپرویتامینوز و حتی مسمومیت شود.
وی علائم مسمومیت با ویتامین D را تهوع، استفراغ، تشنگی، تکرر ادرار، خستگی و ضعف عضلانی عنوان کرد و افزود: در موارد شدیدتر، آسیب کلیه، سنگ کلیه و مشکلات قلبی نیز ممکن است ایجاد شود.
پورعلی خاطرنشان کرد: این عوارض معمولاً در نتیجه مصرف طولانی‌مدت دوزهای بالای ویتامین D ایجاد می‌شوند و اگر سطح ویتامین D در آزمایش خون بالاتر از ۱۵۰ نانوگرم باشد، می‌توان آن را در محدوده مسمومیت در نظر گرفت.
وی در پایان تأکید کرد: در صورت مشاهده کمبود ویتامین D در آزمایش خون، پزشک بر اساس شرایط فرد می‌تواند مصرف روزانه یا هفتگی مکمل را تجویز کند. در افرادی که کمبود ندارند نیز باید از مصرف خودسرانه و بیش از اندازه مکمل‌ها پرهیز کرد و مکمل‌یاری بر اساس دستورالعمل و نظر پزشک انجام شود.
