«پیمان مکه» در برابر آمریکا؛ آیا نظم امنیتی غرب آسیا در حال تغییر است؟
پایگاه خبری سروش تهران: مدیرکل پارلمانی و قوانین وزارت امور خارجه با اشاره به توافق دفاعی میان عربستان، ترکیه و پاکستان، موسوم به «پیمان مکه»، این توافق را نشانهای از تغییر در معادلات امنیتی غرب آسیا و کاهش تدریجی اتکای کشورهای منطقه به تضمینهای امنیتی آمریکا دانست.
حسین نوشآبادی، مدیرکل پارلمانی و قوانین وزارت امور خارجه، با بررسی ابعاد این ائتلاف سهجانبه اظهار کرد: نگرانیهای مشترک امنیتی و تحولات اخیر منطقه، کشورهای غرب آسیا را به سمت تقویت همکاریهای دفاعی و شکلدهی به سازوکارهای امنیتی منطقهای سوق داده است.
به گفته این دیپلمات، تحولات نظامی اخیر و حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، نگرانیهایی را در میان برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس درباره میزان توانایی آمریکا برای تأمین امنیت متحدان خود ایجاد کرده است.
پیام ریاض به واشنگتن
نوشآبادی «پیمان مکه» را دارای پیامی مهم برای آمریکا دانست و گفت این توافق میتواند نشاندهنده نارضایتی عربستان از کاهش اعتبار تضمینهای امنیتی واشنگتن و همچنین واکنشی به تحولات و سیاستهای رژیم صهیونیستی در منطقه باشد.
وی با اشاره به ظرفیتهای سه کشور عضو این توافق افزود: عربستان از ظرفیت اقتصادی و سیاسی قابل توجهی برخوردار است، ترکیه دارای توان نظامی و صنعتی مهم و عضویت در ناتو است و پاکستان نیز تنها کشور دارای سلاح هستهای در جهان اسلام محسوب میشود. کنار هم قرار گرفتن این ظرفیتها میتواند مجموعهای از توان اقتصادی، نظامی و بازدارندگی را در اختیار این ائتلاف قرار دهد.
عضو پیشین کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی همچنین اظهار کرد: به نظر میرسد عربستان نسبت به شکلگیری نظم جدید منطقهای که تحت تأثیر تحولات اخیر و حمایت آمریکا از رژیم صهیونیستی در حال شکلگیری است، نگرانیهایی دارد و بیم آن میرود که نقش ریاض در معادلات آینده منطقه کاهش یابد.
«پیمان مکه»؛ واکنش به بیثباتیهای منطقهای
نوشآبادی با اشاره به سابقه همکاریهای دفاعی عربستان و پاکستان گفت: روابط نظامی میان این دو کشور سابقهای طولانی دارد و پاکستان طی چند دهه در آموزش و پشتیبانی فنی نیروهای سعودی نقش داشته است. توافق جدید، این همکاری را با حضور ترکیه به سطح یک همکاری سهجانبه ارتقا داده است.
سفیر پیشین ایران در عمان، «پیمان مکه» را اقدامی برای افزایش بازدارندگی و امنیت جمعی در برابر موج جدید بیثباتیهای منطقهای ارزیابی کرد و گفت این توافق میتواند زمینه ایجاد یک بلوک قدرتمند منطقهای برای مدیریت بحرانهای امنیتی را فراهم کند.
وی افزود: توافق دفاعی عربستان، ترکیه و پاکستان را میتوان نشانهای از آغاز کاهش هژمونی امنیتی آمریکا در غرب آسیا و خلیج فارس دانست؛ روندی که در صورت تداوم میتواند به شکلگیری نظم امنیتی جدیدی مبتنی بر همکاری کشورهای منطقه منجر شود.
تغییر در هندسه قدرت غرب آسیا
نوشآبادی مهمترین پیامد تحولات نظامی اخیر را فراتر از تغییر در موازنههای تسلیحاتی دانست و اظهار کرد: این تحولات میتواند آغازگر تغییر در هندسه قدرت منطقهای باشد.
وی ادامه داد: غرب آسیا طی چند دهه تحت تأثیر نظم امنیتی مبتنی بر حضور و نفوذ قدرتهای خارجی قرار داشت، اما اکنون نشانههایی از افزایش نقش قدرتهای منطقهای در تعیین آینده امنیتی و سیاسی منطقه دیده میشود.
به گفته این دیپلمات، جمهوری اسلامی ایران با برخورداری از ظرفیتهای ژئوپلیتیکی، توان بازدارندگی، ظرفیتهای راهبردی و نفوذ منطقهای، میتواند یکی از بازیگران اصلی نظم در حال ظهور در غرب آسیا باشد؛ نظمی که قادر است معادلات منطقه و حتی بخشی از مناسبات بینالمللی را تحت تأثیر قرار دهد.
ایران؛ یکی از کانونهای اصلی نظم جدید منطقه
مدیرکل پارلمانی و قوانین وزارت امور خارجه با تأکید بر جایگاه ایران در معادلات آینده غرب آسیا گفت: جمهوری اسلامی ایران صرفاً یکی از بازیگران مهم منطقه نیست، بلکه به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی، توان بازدارندگی بومی، ظرفیتهای دفاعی و نقش آن در معادلات امنیتی منطقه، به یکی از کانونهای اصلی شکلدهنده ترتیبات جدید غرب آسیا تبدیل شده است.
وی تأکید کرد هرگونه نظم امنیتی پایدار در منطقه، ناگزیر از در نظر گرفتن جایگاه ایران خواهد بود.
نوشآبادی چهار مؤلفه بازدارندگی، تابآوری ملی، مزیتهای ژئوپلیتیکی و مدیریت بحران را از عوامل مهم در تثبیت جایگاه راهبردی ایران برشمرد و گفت: قدرت در قرن بیستویکم تنها با تعداد ناوها، جنگندهها و حجم تجهیزات نظامی سنجیده نمیشود، بلکه توان تبدیل ظرفیتهای ملی به بازدارندگی مؤثر، حفظ انسجام، مدیریت بحران و استفاده از مزیتهای ژئوپلیتیکی نیز از عوامل تعیینکننده قدرت کشورهاست.
وی در پایان اظهار کرد: مجموعه این عوامل موجب شده ایران با وجود فشارهای گسترده، همچنان یکی از بازیگران تعیینکننده در معادلات امنیتی غرب آسیا باقی بماند.
الهام محمدی ارانی
