پایگاه خبری سروش تهران، با نزدیک شدن به فصل پاییز و زمستان، نشانه‌های افزایش گردش ویروس‌های تنفسی در کشور جدی‌تر شده است؛ از یک سو درصد مثبت آزمایش‌های کرونا افزایش یافته و از آستانه هشدار بالا عبور کرده و از سوی دیگر، آنفلوآنزا نوع B در گردش است. همزمان، تأمین واکسن آنفلوآنزا نیز به دلیل محدودیت‌های ناشی از تحریم، مشکلات نقل‌وانتقال مالی و دشواری‌های حمل‌ونقل با چالش‌هایی مواجه شده است.
بر اساس تازه‌ترین گزارش نظام مراقبت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، درصد مثبت شدن آزمایش‌های کووید-۱۹ در هفته بیست‌وپنجم سال به ۱۱.۷ درصد رسیده است؛ رقمی که نسبت به هفته مشابه سال گذشته افزایش نشان می‌دهد. در همین بازه زمانی، ۷.۴ درصد مراجعان سرپایی دارای علائم شبه‌آنفلوآنزا بوده‌اند و ۶.۹ درصد بیماران بستری نیز علائم عفونت تنفسی شدید داشته‌اند.
این آمار در آستانه فصل سرد اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ چرا که با بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها، افزایش تجمعات و حضور بیشتر مردم در فضاهای بسته، زمینه انتقال ویروس‌های تنفسی افزایش می‌یابد.
کرونا از آستانه هشدار بالا عبور کرد
در میان ویروس‌های تنفسی در گردش، کرونا بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس داده‌های اعلام‌شده، میزان مثبت شدن آزمایش‌های کووید-۱۹ در هفته بیست‌وپنجم به ۱۱.۷ درصد رسیده، در حالی که این میزان در هفته مشابه سال گذشته ۸.۷ درصد بوده است.
در همین مدت، از مجموع ۴۲۹۶ نمونه تنفسی بررسی‌شده در نظام مراقبت آزمایشگاهی، ۱۰۳ مورد آنفلوآنزا مثبت گزارش شده است.
افزایش این ارقام به معنای بازگشت شرایط سال‌های نخست همه‌گیری کرونا نیست، اما نشان می‌دهد کووید-۱۹ همچنان در کنار سایر عوامل بیماری‌زای تنفسی در گردش است و با ورود به فصل سرد، پایش روند آن اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
معاون بهداشت وزارت بهداشت نیز پیش‌تر تأکید کرده بود که کووید-۱۹ اکنون همانند آنفلوآنزا به بیماری‌ای بومی تبدیل شده و افزایش موارد آن لزوماً به معنای قرار گرفتن کشور در شرایط اضطراری نیست؛ با این حال، رعایت اصول پیشگیری همچنان ضروری است.
بر همین اساس، استفاده از ماسک به‌ویژه در تجمعات و فضاهای بسته، خودداری افراد دارای علائم از حضور در جمع، شست‌وشوی منظم دست‌ها و رعایت تهویه مناسب از جمله اقداماتی است که می‌تواند در کاهش انتقال ویروس‌ها مؤثر باشد.
آنفلوآنزا نوع B در حال گردش است
در کنار کرونا، داده‌های نظام مراقبت از گردش آنفلوآنزا نیز حکایت دارد. نکته قابل توجه در الگوی امسال، غلبه نوع B است.
بر اساس گزارش مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر، ۶۶.۶ درصد موارد مثبت آنفلوآنزا مربوط به نوع B بوده است. این در حالی است که در بازه زمانی مشابه سال گذشته، نوع A سهم غالب را در میان موارد مثبت به خود اختصاص داده بود.
تغییر الگوی گردش ویروس، اهمیت پایش مستمر بیماری را افزایش می‌دهد؛ زیرا برنامه‌ریزی برای پیشگیری، واکسیناسیون و آمادگی مراکز درمانی باید بر اساس وضعیت واقعی ویروس‌های در گردش انجام شود.
کودکان؛ سهم قابل توجهی از موارد مثبت آنفلوآنزا
یکی دیگر از نکات قابل توجه در گزارش‌های مراقبتی، سهم کودکان از موارد مثبت آنفلوآنزاست.
بررسی‌ها نشان می‌دهد ۳۶.۸ درصد موارد مثبت آنفلوآنزا در گروه سنی کودکان گزارش شده است. از این میزان، ۷.۷ درصد مربوط به کودکان زیر دو سال، ۱۱.۶ درصد مربوط به کودکان دو تا پنج سال و ۱۷.۵ درصد مربوط به گروه سنی شش تا ۱۵ سال بوده است.
این آمار اهمیت مراقبت بیشتر از کودکان را همزمان با آغاز سال تحصیلی و افزایش حضور آنها در مدارس و محیط‌های تجمعی دوچندان می‌کند.
واکسن آنفلوآنزا درگیر تحریم و مشکل حمل‌ونقل
در شرایطی که آنفلوآنزا در گردش است، واکسیناسیون یکی از ابزارهای مهم پیشگیری، به‌ویژه برای گروه‌های پرخطر محسوب می‌شود؛ اما روند تأمین واکسن در سال جاری با مشکلاتی مواجه شده است.
بر اساس توضیحات مسئولان حوزه دارو، سفارش‌گذاری واکسن از ماه‌ها قبل انجام شده بود، اما مشکلات مربوط به نقل‌وانتقال منابع مالی و دشواری‌های حمل‌ونقل بین‌المللی تحت تأثیر تحریم‌ها و شرایط جنگی، روند تأمین آن را با تأخیر همراه کرده است.
پیش‌بینی شده است بخشی از واکسن مورد نیاز شبکه بهداشت از منابع مختلف تأمین شود و واکسن گروه‌های هدف از اواخر شهریور و اوایل مهر در دسترس قرار گیرد.
به این ترتیب، چالش واکسن امسال تنها به میزان تقاضا یا حجم تولید محدود نیست؛ بلکه زنجیره‌ای از خرید، تأمین منابع مالی، انتقال پول، حمل‌ونقل بین‌المللی و ورود محموله به کشور را دربر می‌گیرد. توقف تولید داخلی واکسن آنفلوآنزا نیز بر پیچیدگی این شرایط افزوده است.
نگرانی از همزمانی کرونا و آنفلوآنزا
آنچه در آستانه فصل سرد اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، فقط افزایش یک ویروس نیست؛ بلکه احتمال گردش همزمان کرونا و آنفلوآنزا در ماه‌های آینده است.
هر دو بیماری می‌توانند علائم تنفسی ایجاد کنند و در گروه‌هایی مانند سالمندان، کودکان خردسال، زنان باردار و افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای، احتمال بروز عوارض جدی‌تر وجود دارد.
به همین دلیل، آمادگی برای فصل سرما نباید صرفاً به تأمین واکسن محدود شود. تقویت نظام مراقبت، تشخیص به‌موقع، دسترسی مناسب به دارو، اطلاع‌رسانی عمومی و آمادگی مراکز درمانی، بخش‌های مهم دیگری از مدیریت بیماری‌های تنفسی هستند.
پیشگیری‌های ساده اما مؤثر
در شرایطی که دسترسی به واکسن هنوز برای همه افراد فراهم نیست، رعایت اصول ساده بهداشتی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
افراد دارای علائم تنفسی بهتر است تا حد امکان از حضور در تجمعات و فضاهای بسته خودداری کنند و در صورت ضرورت، از ماسک مناسب استفاده کنند. تهویه فضاهای بسته، شست‌وشوی دست‌ها و توجه به علائم بیماری نیز می‌تواند در کاهش زنجیره انتقال مؤثر باشد.
همچنین گروه‌های پرخطر باید نسبت به دریافت واکسن بر اساس توصیه‌های نظام سلامت و شرایط دسترسی اقدام کنند.
هشدار پیش از آغاز فصل سرد
اگرچه ارقام فعلی به تنهایی به معنای آغاز یک موج گسترده بیماری‌های تنفسی نیست، اما کنار هم قرار گرفتن چند نشانه قابل توجه است: افزایش درصد مثبت کرونا، عبور آن از آستانه هشدار بالا، گردش آنفلوآنزا نوع B، سهم قابل توجه کودکان در موارد مثبت و چالش در تأمین واکسن آنفلوآنزا.
این شرایط نشان می‌دهد که فصل سرما هنوز به شکل جدی آغاز نشده، اما ویروس‌های تنفسی زودتر از آن در حال گردش هستند.
در چنین وضعیتی، پیشگیری، مراقبت مستمر و آمادگی نظام سلامت می‌تواند از تبدیل افزایش فعلی موارد بیماری به یک بحران گسترده‌تر جلوگیری کند؛ به‌ویژه برای گروه‌های پرخطری که در برابر عوارض عفونت‌های تنفسی آسیب‌پذیرتر هستند.
